Lek na raka zaprojektowała maszyna. Dostał zgodę na testy na ludziach

28 stycznia 2026 amerykańska FDA dopuściła do badań na ludziach cząsteczkę ISM8969, jeden z pierwszych w historii leków zaprojektowanych przez sztuczną inteligencję. To lek onkologiczny.
Najciekawsze nie jest to, że AI go stworzyło, tylko jak. Maszyna wskazała w biologii nowotworu oddziaływanie, którego ludzcy badacze wcześniej nie brali pod uwagę.
To ta sama technologia, którą znasz z naszych krypto historii: model, który odzyskał komuś pięć Bitcoinów ze starego komputera i znalazł lukę w Zcashu, potrafi też projektować leki.
Uczciwie: to zielone światło na testy, nie wyleczony rak. Przed lekiem lata badań, a większość kandydatów odpada. Ale próg został przekroczony.

Opisywałem tu w ostatnich tygodniach sztuczną inteligencję z perspektywy, którą dobrze znasz. Model, który przekopał stary komputer i odzyskał właścicielowi pięć Bitcoinów zamkniętych przez jedenaście lat. Model, który w kilka dni rozłożył lukę w Zcashu, jakiej ludzie nie zauważyli przez cztery lata. To samo narzędzie i ta sama zasada robią teraz coś, przy czym handel kryptowalutami wygląda na drobnostkę. Projektują leki na raka. I pierwszy z nich właśnie dostał pozwolenie, żeby trafić do ludzkiego ciała.

Maszyna znalazła drzwi, których nikt nie próbował otworzyć

28 stycznia 2026 amerykańska FDA, czyli Agencja Żywności i Leków, dopuściła do badań klinicznych na ludziach cząsteczkę o nazwie ISM8969. To jeden z pierwszych leków w historii, który przekroczył ten próg, a powstał z projektu sztucznej inteligencji. Stoi za nim Isomorphic Labs, firma wydzielona z DeepMind w 2021 roku.

Najmocniejszy w tej historii nie jest sam lek, tylko sposób, w jaki się pojawił. AI wskazało oddziaływanie molekularne, którego ludzcy badacze nie traktowali priorytetowo. Mówiąc prościej, maszyna zauważyła w biologii nowotworu drzwi, do których nikt wcześniej nie podchodził, bo nikomu nie przyszło do głowy, że tamtędy w ogóle da się wejść.

Jak maszyna w ogóle projektuje lek

Punktem wyjścia był AlphaFold, model, który nauczył się przewidywać kształt białek, czyli to, jak zwija się cząsteczka decydująca o tym, czy komórka jest zdrowa, czy chora. Za tę pracę przyznano w 2024 roku Nagrodę Nobla z chemii. Isomorphic Labs poszła dalej i zbudowała własny silnik projektowy, który symuluje, jak potencjalny lek zwiąże się z chorym białkiem, zanim ktokolwiek zsyntetyzuje go w probówce.

Dzięki temu można przejrzeć miliony wariantów cząsteczki w komputerze, a do laboratorium zabrać tylko te najlepiej rokujące. Według firmy ISM8969 zaprojektowano tak, by działał już w niskich dawkach, co zwykle oznacza mniej skutków ubocznych.

To dopiero zielone światło, nie wyleczony rak

Tu zaciągam ręczny hamulec, bo nie cierpię tekstów, które obiecują cud, a dostarczają zapowiedź. Zgoda FDA to nie wyleczony rak. To pozwolenie, żeby w ogóle rozpocząć pierwszą fazę badań na ludziach, a pierwsza faza to początek wieloletniej drogi, na której odpada większość kandydatów na lek.

Do tego terminy się przesuwały. Demis Hassabis, szef DeepMind i Isomorphic, mówił najpierw o testach do końca 2025 roku, potem przesunął je na koniec 2026, a wiosną firma mówiła już tylko, że przygotowuje się do podania leku pierwszym pacjentom, bez konkretnej daty. Część komentujących słusznie zauważa, że szum wokół tej technologii bywa szybszy niż to, co realnie dowozi.

Dlaczego i tak czuję dumę

A jednak. Duma, którą czuję przy tej historii, nie potrzebuje, żeby rak był już pokonany. Wystarczy jej sam przekroczony próg. Po raz pierwszy regulator powiedział „tak" cząsteczce zaprojektowanej przez maszynę, i to przeciw chorobie, której boi się każdy z nas.

To nie jest odosobniony przypadek, tylko fragment szerszej fali. Ten sam rok przyniósł nowy antybiotyk zaprojektowany przez AI po przejrzeniu 46 miliardów cząsteczek, broń na bakterie, które przestały reagować na dotychczasowe leki. Wcześniej inny model przewidział strukturę ponad dwóch milionów nowych materiałów, w tym tysięcy kandydatów na lepsze baterie. Inwestorzy wierzą w to twardymi pieniędzmi, bo Isomorphic Labs zebrała w maju 2026 rundę 2,1 miliarda dolarów, a jej umowy z gigantami farmacji warte są około 3 miliardów dolarów. Hassabis mówi wprost o „złotym wieku odkryć" i o misji, żeby kiedyś pokonać każdą chorobę.

I to jest w tym wszystkim najlepsze uczucie. Nie zrobiłem nic, Ty zapewne też nie, a mimo to obaj jesteśmy częścią gatunku, który właśnie nauczył się projektować lekarstwa rozumem maszyny. Trochę to duma na wyrost, bo realna zasługa należy do garstki ludzi w Londynie. Ale chyba dokładnie tak działa bycie człowiekiem w dobrym momencie historii, nawet jeśli nie jest się wymienionym w napisach końcowych.

Płynie z tego jedna konkretna rzecz. Technologia, którą śledzimy tu głównie przez pryzmat pieniędzy i notowań giełdowych, jest dokładnie tym samym narzędziem, które wywoła wiele pozytywnych zmian w medycynie.

Indeks Strachu i Chciwości

Maszyna znalazła drzwi, których nikt nie próbował otworzyć

Jak maszyna w ogóle projektuje lek

To dopiero zielone światło, nie wyleczony rak

Dlaczego i tak czuję dumę

O autorze

Newsletter Bitcoin.pl