Stopa zastąpienia - jak niska będzie Twoja emerytura i co możesz z tym zrobić?

W Polsce stoimy może przed największym dylematem ostatnich dekad: co zrobić z systemem emerytalnym. Stopa zastąpienia jest bardzo niska, co nie wróży niczego dobrego - czekają nas wszystkich głodowe świadczenia. Jakie jest na to rozwiązanie?

Stopa zastąpienia emerytury to wskaźnik, który określa, jak dużą część ostatniej pensji netto stanowi pierwsze świadczenie emerytalne i umożliwia ocenę, czy standard życia po przejściu na emeryturę jest porównywalny z okresem aktywności zawodowej.

I na starcie mam fatalne informacje: prognozy OECD zakładają, że osoby wchodzące obecnie na rynek pracy mogą liczyć na emeryturę netto wynoszącą około 40% ostatniego wynagrodzenia dla mężczyzn i 32% dla kobiet, przy założeniu średnich zarobków i standardowej ścieżki kariery. Dla porównania – średnia OECD to około 61%, więc Polska pozostaje znacznie poniżej tego poziomu.

Jakby tego było mało, w 2050 roku będzie gorzej: stopa w Polsce ma spaść do około 29% dla mężczyzn i zaledwie 23% dla kobiet.

Dlaczego wskaźnik jest tak niski? Po reformie z 1999 roku polski system przeszedł z systemu zdefiniowanego świadczenia (DB) do systemu zdefiniowanej składki (DC), gdzie emerytura zależy od sumy składek – a nie gwarantowanego poziomu świadczenia – co skutkuje niższymi rentami. W efekcie już dziś kobiety w Polsce otrzymują znacznie niższe emerytury niż mężczyźni — ich stopa zastępowalności jest o ok. 7–8 punktów procentowych niższa (wspomniane już 32% vs. 40% dla mężczyzn).

Dodatkowo, według badania z 2018 roku: 47% emerytów z wskaźnikiem ~67% dochodu sprzed emerytury uważa, że ich sytuacja finansowa pogorszyła się po przejściu na emeryturę; 40% osób ze spadkiem o 1/3 dochodu wskazało tę zmianę jako nie do zaakceptowania. Ponadto 60% tych osób potrzebowało dodatkowych dochodów partnera, tylko by funkcjonować.

Wszystko to składa się na fatalny obraz obecnych realiów. A będzie gorzej: Polska należy do najszybciej starzejących się społeczeństw w Europie.

Utrzymanie stopy zastępowalności na obecnym poziomie 40% (dla mężczyzn) wymagałoby zwiększenia wydatków emerytalnych aż o ~4–6,5% PKB rocznie do połowy XXI w.

Rządzący odpowiadają na te problemy w dość... prostacki sposób. Poprzedni rząd wypłacał. 13. emeryturę. Potem doszła do tego 14. emerytura. Obecny gabinet KO, Lewicy, Polski 2050 i PSL wprowadził Babciowe+ - program, zgodnie z którym opiekunowie dzieci w wieku od 1. do 3. roku życia mogą ubiegać się o wypłatę 1500 zł. Nazwa wzięła się z tego, że w założeniu takim opiekunem może być babcia.

Na dłuższą metę niewiele to jednak pomoże i konieczne stanie się podwyższanie wieku emerytalnego lub postawienie na masową migrację - sprowadzenie do Polski wręcz milionów osób z innych regionów świata, które uratują nasz system emerytalny.

Prawda jest jednak taka, że rządzący nie mają szczególnie przekonującego sposobu na problem stopy zastąpienia. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest samodzielne oszczędzanie na starość i inwestowanie swoich środków.

Oczywiście, jest to rozwiązanie dla osób, które wiedzą, jak działają rynki finansowe. Z drugiej strony nierzadko wystarczy tylko sumienność i wytrwałość. Przykładem może być Bitfilar. W ramach projektu jego twórca regularnie inwestuje oszczędności w kryptowaluty. w Jego portfelu znajdują się: bitcoiny, dogecoiny, litecoiny, dash, ethery i tethery. Ze swoich środków zainwestował 33770 zł. Aktualna wartość posiadanych kryptowalut wynosi... 2 009 256 zł! Czas inwestycji to 122 miesiące. Całkowita stopa zwrotu to 5849,83%, a roczna 575.39 %. Pokazuje to, że regularne oszczędzanie w kryptowalutach umożliwia przejście na godną emeryturę w ciągu 10 lat.

Polska już dziś ma jedną z najniższych stóp zastąpienia emerytalnego. Do tego dochodzą perspektywy dalszego spadku w kolejnych dekadach. Kobiety są tym zjawiskiem szczególnie zagrożone, a to ze względu na niższe świadczenia i wcześniejszy wiek emerytalny. Jedynie głębsze reformy – obejmujące m.in. podniesienie wieku emerytalnego - mogą poprawić tę sytuację.

Każdy przyszły emeryt powinien jednak założyć, że państwo nie poradzi sobie jednak z tym wyzwaniem i samodzielnie oszczędzać oraz inwestować. Wydaje się to dziś jedyną drogą do godnego życia na starość.