Kluczowe wnioski
- Stany Zjednoczone przeprowadziły atak odwetowy na irańskie stanowiska rakietowe i łodzie minowe w pobliżu portu Bandar-e Abbas.
- Operacja militarna Pentagonu skomplikowała trwające w Indiach i Katarze negocjacje nad przedłużeniem zawieszenia broni.
Siły zbrojne
Stanów Zjednoczonych zbombardowały irańskie pozycje wojskowe w południowej części kraju. Amerykańskie Dowództwo Centralne potwierdziło w oficjalnym komunikacie, że celem operacji były mobilne wyrzutnie rakietowe oraz jednostki pływające, które Irańczycy wykorzystywali do minowania szlaków żeglugowych. Rzecznik dowództwa, kapitan Tim Hawkins, wskazał rejon portu Bandar-e Abbas nad strategiczną Cieśniną Ormuz jako główne miejsce operacji. Waszyngton argumentuje swoje działania prawem do samoobrony i koniecznością ochrony personelu wojskowego przed bezpośrednim zagrożeniem.
Atak nastąpił w krytycznym momencie dla dyplomacji międzynarodowej. Od ósmego kwietnia między stronami obowiązuje kruche zawieszenie broni, a dyplomaci w Doha próbują wypracować trwałe porozumienie pokojowe.
Teheran nie wydał jeszcze oficjalnego oświadczenia odwetowego, jednak państwowe media potwierdziły serię głośnych eksplozji w rejonie bazy marynarki wojennej. Przedstawiciel irańskiego ministerstwa spraw zagranicznych, Esmail Baqai, studzi jednak nastroje negocjacyjne. Dyplomata ogłosił, że mimo postępów w rozmowach, podpisanie finalnego dokumentu nie jest kwestią najbliższych dni.
US launches self-defense strikes in southern Iran, CENTCOM says https://t.co/sxFx3MKJjR
Kulisy operacji a przerwany rozejm i amerykański atak
Amerykański atak skomplikował misję dyplomatyczną sekretarza stanu USA. Marco Rubio, przebywający z oficjalną wizytą w Indiach, potwierdził, że projekt umowy zakłada sześciesięciodniowe przedłużenie rozejmu, odblokowanie Cieśniny Ormuz oraz inspekcje instalacji nuklearnych. Donald Trump naciska na szybkie rozstrzygnięcie, stawiając twarde warunki dotyczące likwidacji zapasów wzbogaconego uranu.
Sytuację paraliżuje brak bezpośredniego kontaktu z procesem decyzyjnym w Teheranie.
Wywiad CBS News wskazuje, że najwyższy przywódca Iranu, Modżtaba Chamenei, po odniesieniu ran w izraelskim nalocie, przebywający obecnie w utajnionym schronie, odciął irańskich negocjatorów od bieżących instrukcji i zamroził rozmowy w Katarze.
Reakcja rynków i zablokowana Cieśnina Ormuz
Zamknięcie Cieśniny Ormuz przez irańską marynarkę wywołało natychmiastowy kryzys na globalnych rynkach paliwowych. Przez ten wąski przesmyk trafia na rynek jedna piąta światowego zapotrzebowania na ropę naftową. Pentagon wysłał w ten rejon dodatkowe niszczyciele, które realizują zadania blokady portów przeciwnika.
Marco Rubio zadeklarował w New Delhi, że żegluga międzynarodowa zostanie przywrócona bez względu na koszty polityczne. USA nie zaakceptują militarnej kontroli Teheranu nad szlakami handlowymi.
Na ten moment cena BTC spadła do 76 600 dolarów. Cena baryłki ropy Brent wzrosła do okolic 97 dolarów. Kolejne godziny pokażą jak silnie te wydarzenia będą oddziaływać na rynek.
Co zawiera sporny traktat i nuklearny pat
Główną osią sporu pozostaje los czterystu czterdziestu kilogramów uranu wzbogaconego do poziomu sześćdziesięciu procent, które Teheran zgromadził przed wybuchem konfliktu. Taki surowiec wymaga jedynie minimalnej obróbki technologicznej, aby osiągnąć czystość wojskową na poziomie dziewięćdziesięciu procent, niezbędną do uzbrojenia głowic bojowych.
Biały Dom domaga się natychmiastowego wywiezienia tego ładunku do USA lub jego fizycznej likwidacji na miejscu pod nadzorem międzynarodowym.
Strona irańska odmawia ustępstw w tej sprawie, dopóki Waszyngton nie przedstawi harmonogramu odmrażania aktywów finansowych w bankach zachodnich oraz całkowitego zniesienia sankcji gospodarczych nałożonych na sektor naftowy. Umowa ramowa miała zostać podpisana w poniedziałek, jednak nocne bombardowania przesunęły realizację tego planu w nieokreśloną przyszłość.
Wojna rozpoczęła się dwudziestego ósmego lutego od zmasowanych uderzeń lotniczych na cele strategiczne w całym Iranie. Odwetowe uderzenia rakietowe Teheranu na Izrael i bazy w Zatoce Perskiej wciągnęły w konflikt cały region.