Market makerzy - wielkie zagrożenie czy szansa rynku kryptowalut?

Market makerzy, animatorzy rynku, odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu różnych rynków finansowych, w tym kryptowalut. Ich głównym zadaniem jest zapewnienie płynności, co umożliwia łatwiejsze kupno lub sprzedaż aktywów bez znaczących wahań cenowych. Tyle że ich działalność jest też związana z kontrowersjami.

Market makerzy działają poprzez ciągłe składanie zleceń kupna i sprzedaży na określone aktywa kryptowalutowe. Dzięki temu utrzymują stałą obecność ofert po obu stronach rynku, co zmniejsza spread między ceną kupna a sprzedaży oraz najczęściej stabilizuje ceny. W praktyce oznacza to, że inwestorzy mogą realizować transakcje szybciej i po bardziej przewidywalnych cenach. Bez udziału market makerów rynki byłyby mniej płynne, a różnice między cenami kupna i sprzedaży mogłyby być znacznie większe, co utrudniałoby handel.

Powyższy opis pokazuje, że market makerzy pełnią ważną rolę w zapewnianiu płynności. Jednocześnie jednak znane są przypadki, w których niektórzy z nich angażują się w działania manipulacyjne. Może chodzić o tzw. "wash trading", polegający na sztucznym zawyżaniu wolumenu obrotu poprzez wielokrotne kupowanie i sprzedawanie tych samych aktywów. Takie praktyki mogą wprowadzać inwestorów w błąd co do rzeczywistej płynności i wartości danego waloru.

Przykładem zgubnej dla rynku działalności market makerów są wydarzenia związane z operacją FBI o kryptonimie Token Mirrors. Służby w jej ramach stworzyły własny token oraz fikcyjną firmę NexFundAI. Celem operacji było zidentyfikowanie i ukaranie podmiotów zaangażowanych w manipulacje rynkowe, takie jak "pump and dump" oraz "wash trading". W wyniku tej operacji oskarżono kilkanaście osób o udział w nielegalnych praktykach, których celem było manipulowanie rynkiem.

W ramach operacji FBI w Portugalii zatrzymano pochodzącego z Rosji Aleksieja Andryunina, który stał na czele Gotbit Consulting LLC. Łącznie zarzuty usłyszało wtedy 18 osób, m.in. pracownicy Gotbit, Fedor Kedrov i Kavi Jalili, i szefowie czterech innych firm. Inni zatrzymani pochodzili z USA, Wielkiej Brytanii i Portugalii. W ramach śledztwa udało się przejąć kryptowaluty o wartości ponad 25 milionów USD i wyłączyć kilka botów handlowych, które manipulowały rynkami.

O co dokładnie chodziło w sprawie? Oskarżeni tworzyli firmy, które emitowały tokeny, wokół których robiono sztuczny szum medialny i rynkowy. Za pomocą botów generowano "puste" transakcje, tym samym tworząc wysokie wolumeny, co ściągało inwestorów. Gdy w ten sposób udawało się podnieść wycenę tokenów, ich emitenci zrzucali na rynek ogromne ich ilości i wychodzili z danego rynku ze sporym zyskiem. Naiwni inwestorzy pozostawali z niewartymi niemal nic aktywami.

Współpraca giełd kryptowalut z market makerami jest czymś normalnym: powszechną praktyką mającą na celu zwiększenie płynności i efektywności rynku. Tyle że w niektórych przypadkach może dochodzić do konfliktu interesów, zwłaszcza gdy giełdy lub powiązane z nimi podmioty handlują na własnej platformie, potencjalnie działając nawet przeciwko swoim klientom.

Największe ryzyko konfliktu interesów pojawia się w sytuacji, gdy market maker ma dostęp do danych klientów. Jeśli giełda udostępnia mu dane o stop lossach, zleceniach i poziomach płynności, umożliwia mu to „polowanie” na te pozycje i takie manipulacje ceną, że może on z korzyścią głównie dla siebie poprowadzić rynek "za rączkę" i ograć większość graczy.

Jak się chronić przed takimi praktykami?? Konieczne jest unikanie giełd z podejrzanymi powiązaniami z market makerami – warto sprawdzać, czy giełda pełni również funkcję market makera lub jest powiązana z firmami tradingowymi. (Warto ZAWSZE pamiętać, że nie każdy marker maker jest nieuczciwy!)

Pewnym wyjściem jest korzystanie z DEX-ów (decentralizowanych giełd). Warto też dokładnie przyglądać się podejrzanym ruchom rynkowym – nagłe skoki cen w krótkim czasie mogą wskazywać na celowe manipulacje.

Konflikt interesów między giełdami a market makerami jest jednym z największych problemów na rynku kryptowalut. Giełdy, zamiast działać jako neutralni pośrednicy, często współpracują z market makerami lub same pełnią tę rolę, co prowadzi do sytuacji, w których użytkownicy mogą być po prostu manipulowani i w pewnym sensie oszukiwani. Dlatego ważne jest, aby inwestorzy byli świadomi takich zagrożeń i podejmowali odpowiednie kroki w celu ochrony swoich środków.