Iran chce sprzedawać ropę za stablecoiny. Kryptowaluty zastąpią petrodolara?

Iran chce wprowadzić specjalną opłatę dla firm, których tankowce mają przepływać przez cieśninę Ormuz. Sama idea opłaty nie byłaby aż tak zaskakująca — kontrowersje budzi jednak fakt, że należność miałaby być regulowana nie w dolarach amerykańskich, lecz w chińskich juanach albo... stablecoinach.

Geopolityczna siła Stanów Zjednoczonych w dużej mierze opiera się na dolarze, a konkretnie: petrodolarze. Dzięki temu, że to właśnie ta waluta dominuje w rozliczeniach za ropę, USA mogą pozwolić sobie na wysokie zadłużenie — globalny popyt na dolara pozostaje bowiem stabilny: każdy, kto chce kupić ropę, musi mieć "zielone". Bez tego mechanizmu imperium amerykańskie może upaść.

W przeszłości Waszyngton reagował już na próby podważenia jego walutowej dominacji. Wystarczy przypomnieć konflikty w Iraku czy Libanie.

Saddam Hussein był jednym z przywódców, którzy podjęli próbę odejścia od rozliczania ropy naftowej w dolarach. Na początku lat 2000. Irak próbował sprzedawać ropę za euro. Niedługo potem doszło do inwazji na Irak, przeprowadzonej przez Stany Zjednoczone i ich sojuszników. Kraj szybko powrócił do rozliczeń w dolarze. Sam Hussein został schwytany i obalony.

Podobny los spotkał potem Muammara Kaddafiego. Przywódca Libii promował ideę stworzenia niezależnej waluty afrykańskiej opartej na złocie — tzw. złotego dinara — która mogłaby być wykorzystywana m.in. do handlu ropą. Taki system miałby ograniczyć zależność od dolara i euro oraz wzmocnić gospodarki państw afrykańskich. Po wybuchu wojny domowej w Libii w 2011 roku i interwencji państw NATO, rząd Kaddafiego upadł, a jego koncepcje walutowe nie zostały zrealizowane.

Obecnie koncepcja "ropa nie za USD" powraca w kontekście Iranu. Tamtejszy parlament pracuje nad przepisami wprowadzającymi opłatę za tranzyt ropy przez cieśninę Ormuz. Stawka miałaby wynosić jednego dolara za baryłkę. Ważne jest jednak to, że płatność nie odbywałaby się w amerykańskiej walucie, lecz w juanach lub stablecoinach. Według Iranu nowa opłata ma zapewnić bezpieczeństwo żeglugi.

Oczywiście, samo wprowadzenie takiego systemu nie zniszczy od razu petrodolara, ale będzie kolejną legitymacją dla stablecoinów.

Do tego jeżeli Iran rzeczywiście doprowadzi do wdrożenia tego mechanizmu, może to oznaczać początek zmian zasad gry. Nawet jeśli skala będzie początkowo ograniczona, sam precedens rozliczeń bez dolara — czy to w juanach, czy w stablecoinach — podważa monopol petrodolara i pokazuje, że alternatywy są możliwe. W dłuższej perspektywie takie ruchy mogą zachęcić kolejne państwa do eksperymentowania z innymi formami płatności za surowce, co stopniowo osłabiałoby dominację USD w globalnej gospodarce i wzmacniało rolę nowych, cyfrowych instrumentów finansowych.