Ponad trzy miliony monet w uśpieniu. Jak utracone bitcoiny zmieniają rynek

Dokładnie 21 czerwca minęło szesnaście lat od momentu, gdy twórca technologii blockchain zdefiniował, czym są utracone bitcoiny i dlaczego ich brak wcale nie niszczy systemu. W legendarnej dyskusji na forum Bitcointalk z 2010 roku Satoshi Nakamoto odpowiedział użytkownikom zaniepokojonym kurczącą się liczbą monet w obiegu. Padło wtedy przełomowe stwierdzenie: „Zagubione monety sprawiają jedynie, że monety pozostałych osób zyskują nieco na wartości. Potraktujcie to jako darowiznę dla wszystkich”. Te słowa zapoczątkowały fundamentalną debatę o rzadkości kryptowaluty. Dzisiejsze dane rynkowe pokazują, że ten mechanizm deflacyjny działa z potężną siłą, eliminując z rynku majątki warte setki miliardów dolarów.

Oficjalne statystyki platformy analitycznej Glassnode wskazują, że aktualna podaż w obiegu przekroczyła próg 20 045 680 monet. Jednak eksperci rynkowi są zgodni, że realna liczba jest znacznie niższa. Średnia szacunków dotyczących zaginionych aktywów wynosi około 3,1 miliona BTC, co stanowi aż 15,5% wszystkich wyemitowanych monet.

Głównym problemem analitycznym pozostaje fakt, że rozproszony rejestr nie potrafi odróżnić portfela porzuconego od portfela długoterminowego inwestora. Jedyny niepodważalny dowód zniszczenia przedstawili w swoim badaniu naukowym Mohamed El Khatib i Arnaud Legout. Wykorzystując algorytmy uczenia maszynowego oraz filtrowanie entropiczne, potwierdzili oni definitywne spalenie zaledwie 3197,61 BTC do kwietnia 2024 roku. Reszta statystyk to wyliczenia oparte wyłącznie na prawdopodobieństwie i okresach bezczynności poszczególnych adresów.

Analitycy stosują termin pasywnej podaży w odniesieniu do majątków, które nie poruszyły się od ponad siedmiu lat. Zgodnie z najnowszymi odczytami sieciowymi, ponad 5,25 miliona bitcoinów pozostaje zamrożonych od siedmiu lat, a 3,557 miliona od ponad dekady. Choć część z nich to bezpowrotnie zgubione klucze, ogromny procent stanowią świadomie przetrzymywane oszczędności.

Kluczowym elementem tej układanki jest tak zwany wzór Patoshi. Oryginalne badania, które przeprowadził Sergio Demian Lerner, wykazały istnienie jednego dominującego górnika w latach 2009–2010. Posiada on około 1,1 miliona monet, przypisywanych powszechnie twórcy Bitcoina. Analizy opublikowane przez BitMEX Research obniżyły te szacunki do poziomu 700–750 tysięcy sztuk. Żaden z tych adresów nigdy nie wykonał transakcji wychodzącej. Jeśli te zasoby nagle trafią na giełdy, wywołają potężny wstrząs płynnościowy, jednak większość inwestorów uznaje je za trwale odcięte od świata.

Większość potwierdzonych strat to efekt spektakularnych błędów z początków istnienia sieci. Raport instytucji River wykazał, że 1,57 miliona monet przepadło z powodu złego zarządzania prywatnymi portfelami. Użytkownicy masowo instalowali aplikacje, po czym czyścili telefony lub wyrzucali komputery bez zapisania frazy mnemonicznej. Dostawcy oprogramowania nie posiadają kopii zapasowych, więc odpowiedzialność spoczywała wyłącznie na właścicielach.

Najbardziej znaną ilustracją tego problemu jest historia Jamesa Howellsa z Newport. Walijski inżynier przypadkowo wyrzucił do kosza dysk twardy zawierający klucze do 8000 bitcoinów. Nośnik został zakopany pod tysiącami ton odpadów. W styczniu 2025 roku Sąd Najwyższy ostatecznie oddalił apelację Howellsa, który domagał się zgody na przekopanie miejskiego wysypiska. Ta decyzja definitywnie zamknęła szansę na odzyskanie fortuny, której wartość zbliża się do pół miliarda dolarów. Równolegle setki tysięcy monet blokowały upadki giełd, czego symbolem stała się sprawa Mt. Gox.

Dla osób budujących portfel na lata te incydenty tworzą potężny fundament wzrostowy. Efektywna podaż rynkowa kurczy się sama, co bezpośrednio przekłada się na mniejszą presję sprzedażową w długim horyzoncie czasowym. Każda zgubiona fraza seed działa dokładnie tak, jak opisał to pierwotny twórca, podnosząc wartość rynkową każdej pozostałej w obiegu monety. Matematyczny limit dwudziestu jeden milionów sztuk okazuje się w rzeczywistości znacznie bardziej rygorystyczny.